5 dingen die je aan de nachtelijke hemel kunt zien!

Posted by:

Wanneer je in een licht vervuild land als Nederland woont kan je je moeilijk een voorstelling maken van hoe een echt donkere nacht, zonder de invloeden van lichtvervuiling, eruit ziet.

Om je een indruk te geven volgt hier een reëel voorbeeld. Je woont in de Randstad, en op het moment dat het helder is, en het is nieuwe maan, kan je daar met het blote oog ongeveer 50-100 sterren waarnemen. Dit zijn alleen de meest heldere sterren aan de hemel. De zwakkere sterren worden overstraalt door de lichtvervuiling, en kan je dus niet, of moeilijk waarnemen.

Kijk je op hetzelfde moment naar de hemel in een dorpskern, dan zie je ongeveer 100-500 sterren. Dat zijn er al een stuk meer omdat hier de lichtvervuiling al een stuk minder aanwezig is.

Ga je echter naar een locatie waar er bijna geen tot helemaal geen lichtvervuiling is dan zie je pas hoe wonderschoon een donkere sterrenhemel eigenlijk is. >1000-5000 sterren zijn er met gemak zichtbaar. In sommige gevallen lijkt het zelfs alsof het licht vanuit onze Melkweg schaduwen op de grond werpt.

Jammer genoeg treffen we zulke locaties in Nederland niet aan. Zelfs op de meest donkere plekken van Nederland (de Waddenkust en Waddeneilanden) is er altijd nog enige vorm van lichtvervuiling. Denk daarbij aan de schijnsels van vuurtorens, lichtboeien, boten en boortorens. Maar ook de lokale dorpen geven nog steeds teveel licht af aan de omgeving.

Lichtvervuiling van Harlingen (rechts) en booreilanden (links) gezien vanaf de Noordpunt van Texel.

Dus echt donker wordt het in Nederland voorlopig nog niet. Maar laten we hopen dat ook onze regeringen het nut van het donker in gaan zien en zo de onnodige verspilling van energie een halt toe kunnen roepen.

Mocht je toch de moeite nemen om een goede donkere locatie op te zoeken in Nederland dan is er van alles te zien wanneer je naar boven kijkt. Laat wel eerst je ogen goed wennen aan het donker, dit duurt zo’n 20 minuten, zodat je zelfs nog meer van de sterren kunt zien.

De Melkweg

De Melkweg is op zijn mooist tijdens de zomer maanden. Hij beslaat dan een groot deel van de hemel en bevindt zich van Noord naar Zuid boven ons hoofd. Het meest interessante en helderste gedeelte van de Melkweg, de kern, is zichtbaar vanaf eind april tot eind november. In dit gebied bevinden zich de meeste nevels, sterrenclusters en interstellair stof en gas. Om de Melkweg gedurende de zomermaanden te kunnen bekijken moet je wel bereid zijn om er midden in de nacht je bed voor uit te gaan, aangezien de periode van astronomische duisternis in de zomermaanden erg klein is (lange dagen, korte nachten). Maar de aanblik van een prachtige Melkwegboog is zeker de moeite waard.

De Melkweg gezien vanaf de Noordpunt van Texel eind April 2017 tegen 24:00 uur

Meteoren

Wanneer je op een echt donkere locatie staat kan je gemiddeld ongeveer 6 meteoren per uur waarnemen. Het gaat hierbij dan om sporadische meteoren die niet specifiek zijn toe te wijzen aan een meteorenzwerm. Sommigen zijn zwak en bijna niet waarneembaar, maar er is altijd een kans dat er een onverwacht heldere meteoor de dampkring binnen komt schieten welke de hemel verlicht. Zulke meteoren noemen we bolides. Wanneer je de kans op het waarnemen van meteoren wilt vergroten moet je tijdens een meteoren regen naar de hemel kijken. Meteoren regens worden veroorzaakt doordat de aarde door een stofbaan van een Komeet trekt, Het is te vergelijken met een auto die door een sneeuwbui rijdt. De meteoren lijken allemaal vanuit één punt aan de hemel te komen, en in sommige gevallen kan je wel tot meer dan 100 meteoren per uur waarnemen. Er zijn ieder jaar verschillende jaarlijks terugkerende meteoren regens waarvan de Quadrantiden in januari, de Lyriden in April, Perseiden in augustus, de Orioniden in oktober en de Gemeniden in december de meeste meteoren per uur voortbrengen. Via deze link vind je alles over meteoren en meteoren regens EarthSky’s Meteor Shower Guide.

Een heldere meteoor tijdens de Perseiden van 2016 gezien vanaf het Aekingerzand

Aurora Borealis

Eén van de meest indrukwekkende verschijnselen aan de nachtelijk hemel is toch wel de Aurora Borealis, oftewel het Noorderlicht. Het Noorderlicht word veroorzaakt door geladen deeltjes van onze zon die een interactie aangaan met deeltjes (o.a. zuurstof en stikstof) uit onze eigen atmosfeer. Wist je dat het Noorderlicht ook te “zien” is vanuit Nederland? De meeste kans hierop maak je wanneer je vanaf de waddenkust of de Waddeneilanden over de Noordzee naar het Noordwesten kijkt. Alleen wanneer er een hevige zonnestorm heeft plaatsgevonden is het Noorderlicht ook daadwerkelijk visueel te zien, maar in de meeste gevallen is het schijnsel zo zwak dat het alleen fotografisch waargenomen kan worden vanuit ons land. Het beste kan je het Noorderlicht bewonderen vanaf 45º noorderbreedte en daarboven. Hoe hoger je komt, hoe groter de kans dat je het Noorderlicht gaat zien. Een mooie winterreis naar Noorwegen, Zweden of Finland is duur maar zeker de moeite waard om dit spektakel met eigen ogen te kunnen zien. Op deze Aurora pagina kan je zien hoe actief de zon momenteel is en of er een kans is op het waarnemen van het Noorderlicht vanaf onze breedtegraad locatie, daarvoor is een Kp-index van 6 of hoger verijst.

Aurora Borealis als een zwakke roze gloed boven de Noord-westelijke horizon op Texel

Satellieten

Wanneer je ‘s nacht omhoog kijkt tijdens een heldere avond ontkom je er niet aan of je ziet wel een satelliet. Veel mensen zien satellieten aan voor vliegtuigen, maar een vliegtuig is te onderscheiden van een satelliet doordat deze rode, knipperende lichtjes aan de vleugels heeft, en een satelliet dus niet. Satellieten zijn ook de enige voorwerpen in deze lijst die een niet natuurlijke oorsprong hebben. Daardoor zijn ook de “Flares” die satellieten veroorzaken te voorspellen. Er bestaan speciale apps en websites die je kunnen vertellen waar en wanneer er een satelliet komt overvliegen of wanneer deze een spectaculaire “flare” genereerd. Een “flare” is niets anders dan het weerkaatsen van het zonlicht richting de aarde vanaf het oppervlak van een satelliet. Er zijn momenteel duizenden satellieten in een omloop om de aarde, maar de meest bekende en zichtbare satellieten zijn de Iridium satellieten en natuurlijk het Internationale Ruimte Station (ISS). Wanneer het ISS onder een gunstige hoek over komt is het gedurende een periode van meer dan 5 minuten perfect te volgen als een steeds helderder wordende ster die langs de hemel trekt en weer afzwakt in helderheid.

 

Kometen

Kometen zijn de echte juweeltjes van ons zonnestelsel. Ze draaien vaak in een baan om de zon, waardoor sommige kometen dus meerdere keren in een mensenleven te zien zijn. Er worden ieder jaar weer nieuwe kometen ontdekt, aangezien ze pas beginnen op te lichten zodra deze ijsballen in de buurt van de zon beginnen te komen. De zonnewind en warmte zorgen er vervolgens voor dat de komeet een staart krijgt. Hoe helder een komeet wordt en of hij met het blote oog te zien is hangt af van de hoeveelheid materiaal die vrijkomt bij zijn passage langs de zon. De helderheid van een komeet is daarom ook erg moeilijk van te voren te voorspellen. Op deze website kan je wel een overzicht vinden van de Kometen die momenteel vanaf het Noordelijk halfrond te zien zijn aan de nachtelijke hemel. Bedenk daarbij wel dat de meeste kometen alleen met een verrekijker of telescoop te zien zijn. Pas wanneer een komeet een helderheid (magnitude) van >6 haalt dan zou hij met het blote oog te zien moeten zijn vanaf een donkere locatie.

Komeet C-2014 US10 Catalina gefotografeerd vanuit de achtertuin op 09-01-2016

0
  Related Posts

Add a Comment