Van de nood een deugt maken

Posted by:

Zoals bij zoveel dingen in het leven zit het soms mee, maar ook vaak tegen. Zo ook afgelopen nacht (9 april). Ik had mijzelf voorgenomen om op kometen jacht te gaan op mijn “darksite” locatie, aangezien er prachtig helder weer werd voorspeld door de verschillende weersinstanties. “Dikke vette mist verlicht door de maan hangt in sluiers ober het kreupelhout in het Lauwersmeer gebied”

Zo gezegd, zo gedaan. Wekker gezet op het onooglijke tijdstip van 01:45…..en met een van te voren met fotospullen ingepakte auto richting het Noorden gereden, want daar vind je het Lauwersmeer, welke naast Terschelling het enige Dark Sky Park van Nederland is. Hier tref je nog echt het donker zoals het bedoeld is, zie je meer dan 100 sterren zoals in de Randstad, en kan je daadwerkelijk genieten van de Melkweg……Mits het natuurlijk helder is en niet bewolkt, of MISTIG. Die laatste deed mijn nachtje sterrenkijken toch enigszins behoorlijk in het water vallen. Onderweg reed ik al door een enkel “wit wief” heen, maar dat werden er steeds meer naarmate ik mijn locatie naderde.

Ik had nog de goede hoop dat het op mijn locatie beter zou zijn, aangezien de weerman van het 02:00 journaal sprak over “Hier en daar een locale mistbank”. Nou, ik weet niet waar die weerman zijn info vandaan had, maar ik had van “Hier tot Daar” last van mist. Hardnekkige dikke vette mist. En tot overmaat van ramp zorgde de wind er ook nog eens voor dat die vette, dikke, natte mist mijn lens iedere minuut deed beslaan met een duizendtal dauwdruppeltjes.

“Met een beetje spielerij met een LED-panel toch nog een “Back to the Future” effect kunnen creëren”

Vechten tegen de bierkaai dus en tot zover ook mijn poging om ook maar iets van een komeet op de foto te zetten. Maar, gelukkig had ik een back-up camera mee, en kon ik met een beetje spielerij met een LED-panel toch nog een leuke “Running Man” op de foto zetten en gingen we zowat “Back to the Future”. Zo zie je maar weer dat je met een beetje creativiteit van de Nood ook een Deugt kunt maken.

“Bij gebrek aan sterren maar mijn eigen “Running Man” gemaakt”

 

2

Nightscape fotografie – Deel 1: Apparatuur

Posted by:

In Nightscape fotografie – Deel 1: Apparatuur leg ik je uit wat er bij komt kijken om een goede nachtfoto te maken. Dankzij de vele praktische tips in dit bericht kun je zelf ook snel aan de slag. 

Welkom aan de nachtelijke hemel!

Mijn naam is Rutger Bus en ik ben een gepassioneerd fotograaf met een voorliefde voor landschappen en de zogenaamde “Nightscapes”, een landschapsfoto onder de nachtelijke sterrenhemel. Veel mensen zijn verbaast bij het zien van mijn nightscape foto’s en stellen mij dan ook regelmatig de vraag hoe ik die nightscapes maak.

Aangezien er blijkbaar een grote behoefte is om deze tak van fotograferen te beoefenen zal ik in deze driedelige handleiding proberen te beschrijven welke apparatuur, instellingen en bewerkingsmethoden ik gebruik om mijn landschap astrofoto’s, hierna “nightscapes” genoemd, te creëren.

Mijn doel als landschapsfotograaf is om kwalitatief hoogwaardige en realistische beelden van de nachtelijke hemel te creëren. Hierbij maak ik gebruik van professionele apparatuur met als uiteindelijke doel het creëren van een zo natuurgetrouw mogelijke weergave van onze nachtelijke hemel en zijn omgeving. In dit eerste deel zal ik mij richten op het kiezen van een geschikte locatie en de te gebruiken apparatuur. Niet iedere lens of camera is namelijk geschikt om een goede nightscape foto mee te maken.

In deze handleiding wordt regelmatig gebruik gemaakt van vaktaal uit de fotografie. Ik ga er dan ook vanuit dat u al enige kennis heeft in het gebruik van uw camera en dat u enkele technische termen en begrippen uit de fotografie begrijpt.

Geschikte locatie

Om te beginnen hebben we natuurlijk een beetje een interessante fotolocatie nodig waar je zo min mogelijk last hebt van lichtvervuiling uit de omgeving. Lichtvervuiling zorgt er namelijk voor dat de lichtzwakkere sterren worden overstraald en je alleen de helderste sterren op je foto zult zien tegen een achtergrond die het meest weg heeft van een oranje soep. Deze oranje kleur wordt veroorzaakt door de lichtvervuiling die vanaf de grond weerkaatst op kleine deeltjes/vocht in de lucht.

Ik gebruik altijd de website DarkSiteFinder.com om een geschikte locatie te vinden. Op deze site valt al meteen op dat mensen uit de Randstad en beneden de grote rivieren het maken van een nightscape in hun omgeving wel kunnen vergeten of ze moeten er een behoorlijk stukje voor willen rijden.

Rutger bus nightscape

Een screenshot van de website DarkSiteFinder.com

Mocht je uiteindelijk een geschikte locatie hebben gevonden, ga deze dan eerst bekijken als het licht is. Je kunt dan alvast een voorstelling maken van hoe bepaalde composities er in het donker uit gaan zien. Ook zie je dan verstopte greppels, boomstronken of andere obstakels liggen waar je in het donker liever niet over wilt struikelen of in wilt vallen met je dure uitrusting.

Camera keuze

Bij het maken van nightscapes is het belangrijk dat u een recent uitgebracht cameramodel gebruikt. De sensoren in de huidige camera’s (>2010) zijn namelijk veel gevoeliger, hebben een hoger dynamisch bereik en zullen minder ruis veroorzaken naarmate er langer belicht wordt. Bij het maken van een nightscape wordt de sensor van de camera echt tot het uiterste gepusht.

3

De Nikon D750 is een uitermate geschikte camera voor het maken van nightscapes.

Binnen het DSLR segment kun je vervolgens kiezen voor een camera met een sensor die een hoge pixeldichtheid (groot aantal megapixels) heeft of een lage sensor pixeldichtheid (klein aantal megapixels). De voordelen van een hoge pixeldichtheid is dat je de foto behoorlijk kunt croppen, maar deze sensoren genereren ook meer ruis (meer pixels die elk een ruissignaal afgeven). Het meest ideaal voor Nightscapes is dus een camera met een grote sensor (FF), en een lage pixeldichtheid zoals bijvoorbeeld de Sony A7s.

Rutger bus nightscape

Voorbeeld van Pixeldichtheid op een sensor van 1×1 inch

Een technisch verhaal welke je verder niet hoeft te onthouden aangezien alle moderne camera’s tegenwoordig prima in staat zullen zijn om goede nightscape foto’s te maken.

Zelf maak ik gebruik van een al wat oudere Nikon D700, die een lage pixeldichtheid van 12Mp heeft. Daarom is deze camera in staat om relatief weinig ruis te genereren. Graag zou ik de overstap maken naar een Nikon D750, welke er om bekend staat erg weinig ruis te genereren bij ISO waarden tot 6400. De extra resolutie van 24mp zal dan zeker helpen voor het maken van zeer gedetailleerde beelden.

Blijf liever weg van de oudere full frame camera’s. De Canon 5D Mark II is een zeer populaire landschap camera, maar presteert niet zo goed bij hogere ISO-waarden. Als je een Canon-gebruiker bent ga dan voor de veel nieuwere 5D Mark III of een van de andere recente full frame Canon camera’s. Het schijnt dat de Canon 6D op moment van schrijven één van de betere camera’s op de markt is en prima presteert onder omstandigheden met weinig licht.

Ik ben verder niet bekend met de full frame camera’s van Sony, maar Sony maakt de sensoren die verder ook gebruikt worden in een aantal Nikon-camera’s, zoals de D800 / D810A, welke ook erg goed presteren onder omstandigheden met weinig licht. De Nikon D810A is zelfs voor astrofoto’s gemaakt.

Houd in gedachten dat er steeds nieuwe modellen op de markt komen, die naar alle waarschijnlijkheid nog beter zullen presteren dan hun voorgangers. Houdt dus altijd het huidige aanbod in de gaten en lees reviews om te zien hoe ze presteren bij weinig licht.

Lens keuze

De lens is het belangrijkste gedeelte van de te gebruiken apparatuur. De lens bepaalt uiteindelijk hoe het licht op je sensor valt. Heb je dus een goedkope lens met beeldfouten door slecht glaswerk, dan haal je natuurlijk nooit het maximale uit je sensor, ook al heb je de beste camera.

Je hebt dus een lens nodig met kwalitatief goed glas en een groot diafragma om zoveel mogelijk licht door te laten. Je wilt natuurlijk graag een groothoeklens om zoveel mogelijk van dat prachtige landschap en de Melkweg op de foto te krijgen. Misschien wel de beste groothoeklens die er momenteel op de markt is is de Nikon 14-24mm f/2.8 lens. Deze lens kan ook via een adapter gebruikt worden op Canon full frame DSLRs. Zowel Canon als Nikon maken 14mm f/2.8 prime groothoeklenzen, maar de Nikon 14-24mm f/2.8 is toch echt het neusje van de zalm onder de groothoeklenzen.

De Samyang 14mm f/2.8 lens is ook een populaire, snelle groothoek lens die zeer betaalbaar is. De kwaliteit varieert echter per exemplaar en het is zeker geen vervanging van een professionele kwaliteitslens. Over het algemeen wil je dus een lens die scherp is op zijn grootste diafragma (kleinste f-stop) met zo min mogelijk beeldfouten in het glaswerk, anders worden de sterren niet scherp afgebeeld.

Rutger Bus nightscape Nikon 14-24

De Nikon 14-24mm f2.8 is een zeer geschikte lens voor het maken van nightscapes. Prijzig, maar het geld meer dan waard.

Natuurlijk hoef je geen groothoeklens te gebruiken en zijn er tal van lichtsterke lenzen die prima presteren bij maximale lensopening. Echter zal het altijd een strijd blijven tussen de belichtingstijden en de draaiing van de aarde om zo sterspoor vorming te minimaliseren. Wanneer je bijvoorbeeld een 14mm lens gebruikt zou je bijna 4× langer kunnen belichten alvorens er sterspoorvorming optreedt t.o.v. een 50mm lens.

Zelf gebruik ik een kwalitatief goede kopie van de Samyang 14mm f/2.8 voor de meeste van mijn landschap- en nightscape foto’s welke mij prima bevalt. Verder verkies ik een lens met een vast brandpunt (prime-lens) boven een zoomlens. Over het algemeen zijn er minder beeldfouten aanwezig bij een prime-lens en kan er ook geen onscherpte optreden door zogenaamde “zoom-creep” (het vanzelf in-uitzoomen van de lens tijdens een belichting). Een zoomlens is tenslotte een voortvloeisel uit een compromis tussen de beeldkwaliteit van de lens bij verschillende brandpuntsafstanden en kan daarom nooit zo goed zijn als een prime-lens, zelfs de 14-24mm moet aan deze stelling geloven.

 

Stevig statief & balhoofd

 

Een stevig statief voor nightscape fotografie is een vereiste, aangezien je soms minuten lang aan het belichten bent. Je wilt niet dat je foto verpest wordt door dat je hele setup een speelbal van de wind wordt en zo het maken van een foto met een lange sluitertijd onmogelijk maakt. Het statief moet dus zeer stevig zijn en gemakkelijk het gewicht van uw camera en de lens kunnen ondersteunen voor het maken van langere belichtingstijden.

Rutger Bus nightscape

Een stevig statief en een goed balhoofd zorgen voor extra stabiliteit en gebruikersgemak.

Sommige statieven hebben de mogelijkheid om de middenzuil te verhogen om zo meer hoogte te creëren. Gebruik dit liever niet. aangezien uw statief dan verandert in een onstabiele monopod omdat het zwaartepunt te ver boven uw driepoot komt te liggen wat de stabiliteit drastisch vermindert. Ook een goed werkend balhoofd met slipkoppeling is erg handig om zo in het donker toch de gewenste uitsnede van uw foto te bepalen.

Ik zelf gebruik een Induro CT314 Carbon statief met een draagvermogen van 18kg met daarbovenop een Sirui K30-X balhoofd met een maximaal draagvermogen van 30kg. Natuurlijk zijn er zwaardere statieven en statiefkoppen beschikbaar maar ik ben erg blij met mijn opstelling, die zelfs lange belichtingstijden in de wind kan doorstaan en toch relatief licht is wat het gebruikersgemak bevorderd wanneer je bijvoorbeeld een langere wandeltocht moet maken om op je fotolocatie te komen.

Remote Timer Controle

Om de één of andere reden hebben de fabrikanten van camera’s een beperkte firmware ontworpen waardoor er bij de meeste camera’s maar een beperkte maximale belichtingstijd van 30 seconden is in te stellen. In de meeste gevallen moet je bij nightscape fotografie langer dan 30 seconden belichten. Afhankelijk van de omstandigheden kan met name het belichten van de voorgrond soms wel oplopen tot enkele minuten. Hier heb je dus een externe Remote Timer Control voor nodig zodat je de 30seconden kunt overschrijden in de “Bulb” modus van je camera.

Deze afstandsbediening kan een draadloze- of een bedrade afstandsbediening zijn. In beide gevallen geeft het je de mogelijkheid om de ontspanknop te activeren zonder dat je de camera hoeft aan te raken. Het voordeel hiervan is dat u de kans op trillingen tijdens een belichting kunt beperken en het zal u de keuze geven om de belichtingstijd in te stellen van 1 seconde tot 9.999 seconden (afhankelijk van de timer).

Verder kan je een remote timer zo instellen dat hij meerdere foto’s na elkaar maakt op een door jou van te voren aangegeven interval. Handig voor als je een timelapse wilt maken bijvoorbeeld.

Rutger bus nightscape

De Hahnel GigaT Pro II is een voorbeeld van een draadloze afstandsbediening.

Ik weet niet of er een perfecte oplossing bestaat voor de ideale timer remote, maar op internet zijn naast de eigen merk Timer Remotes van Nikon, Canon en Sony ook tal van B-merk aanbieders met vergelijkbare remote controllers voor vaak maar een fractie van de prijs. Of ze minder goed werken? Ik heb geen idee, maar mijn € 16,- kostende remote controller werkt al jaren prima.

Met een beetje klittenband aan de achterkant kan ik hem zo aan mijn statief plakken zodat hij niet in de wind zwengelt en daardoor de spanning op de kabel, van de vaak wat inferieure hechting van de kabel aan de remote controller, te ontlasten.

Als je voor jezelf de juiste materialen bij elkaar hebt gezocht en gekocht, is het tijd om op pad te gaan en je eerste nightscapes te creëren. Het is natuurlijk niet zomaar een kwestie van lukraak schieten en kijken of er een mooie foto tussen zit. Met een gedegen voorbereiding en de juiste instellingen vergroot je de kans op een mooie foto. Dit zal ik dan ook uitgebreid bespreken in een tweede deel van “nightscape fotografie – Deel 2: Instellingen” welke ik op dit moment aan het schrijven ben.

Tot die tijd kunt u mooi alle tips en tricks uit bovenstaande handleiding nog eens rustig nalezen en laten bezinken.

 

0

Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS Review

Posted by:

Gebruikers Review

In samenwerking met Samyang Benelux werd ik in de gelegenheid gesteld om de lichtsterke Samyang 35mm f/1.2 lens testen. Momenteel zijn er op de markt een aantal lichtsterke lenzen te verkrijgen, maar Samyang brengt nu deze lichtsterke lens ook naar camera’s met de volgende vattingen: Sony E, Fujifilm X, Canon M en Micro Four-thirds. Op dit formaat biedt de 35mm f/1.2 een equivalent van respectievelijk 50mm op APS-C en 70mm op de MFT camera’s. Hiermee valt deze lens onder de categorie “standaard lens” of “korte telefotolens” afhankelijk van het gebruikte systeem. Zoals veel van de Samyang lenzen is ook deze lens een manuele focus lens, maar dat mag de pret niet drukken, beter nog, ik ben daar eigenlijk wel een groot voorstander van omdat je zo de scherpstelling volledig in eigen hand hebt. Laten we eens kijken hoe deze lens zich in het veld houdt.

Verticaal panorama van 6 afbeeldingen. Sony A6000: ISO100, f8, 1/80 sec.

Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS Gebruik en uitrusting

Wanneer ik de doos open maak valt gelijk het kleine en compacte formaat van de lens op. De behuizing van de Samyang 35mm f/1.2 AS UMC CS is vervaardigd van een hoge sterkte aluminiumlegering wat de lens erg compact en toch stevig maakt. De rode rand aan de voorkant van de lens doet ook vermoeden dat het hier om een hoogwaardige Samyang lens gaat met maar liefst negen lenselementen in zeven groepen, inclusief een extra low dispersion  lenselement (ED) en twee glazen asferische lensdelen (ASP). De zeer hoge kwaliteit glas en de Samyang Ultra Multi Coating (UMC) zorgen voor uitzonderlijk scherpe en gedetailleerde opnamen. De lens past als een handschoen op mijn Sony A6000 en klikt met een stevige “Klik” vast op de body. De balans van deze combinatie is verbazingwekkend goed wat het geheel ook lekker in de hand doet liggen. Klein maar erg fijn dus.  Er zit op het objectief ook een riante bajonet waar de zonnekap wederom met een ferme “klik” op vast klikt. Je hoeft je dus geen zorgen te maken dat je je zonnekap per ongeluk verliest tijdens het fotograferen. En omdat de zonnekap volledig rond is aan de voorkant zorgt dit ook niet voor vervelende vignetering. Tevens zit er aan de voorkant van de lens een 62mm filterdraad zodat je er ook verschillende filters op kwijt kunt.

Samen met de Sony A6000 maakt de Samyang een handzame combinatie.

Wat verder gelijk opvalt is de boterzacht lopende focusring. Deze biedt voldoende houvast omdat de ring een groot deel van de lensbody beslaat. Je hoeft dus niet onnodig te zoeken naar de focusring wanneer je door je zoeker van de camera kijkt. De focusafstanden zijn duidelijk gemarkeerd op de lensbody in zowel meters als feet. Aan het einde van de lens, net voor de metalen bajonet vatting voor de camera aansluiting, zit de diafragmaring. De diafragmaring is door zijn gekartelde ring ook erg makkelijk te bedienen en behuisd een 9-stops diafragmering van f/1.2 tot f/16. De verschillende diafragma’s worden duidelijk voelbaar weergeven wanneer je aan de ring draait. Verder moeten de 9 lamellen van het diafragma ervoor zorgen dat er een mooi rond diafragma gevormd wordt wat weer ten geode komt aan de fijne bokeh van de lens. Een bijkomend voordeel van de lens is dat deze een minimale focusafstand heeft van 38cm. Dit, in combinatie met het grote diafragma van f/1.2, zorgt ervoor dat je je onderwerp ook van dichtbij ideaal kunt isoleren door de enorme scherpte-diepte die deze lens heeft.

Door de enorme scherpte/diepte kun je voorwerpen heel makkelijk isoleren.

Eén ding is duidelijk. Deze lens is gebouwd om fantastische hoge kwaliteit foto’s mee te maken.

Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS Prestaties

Op het moment van schrijven is er van deze lens nog geen prestatietest uitgevoerd door het gerenommeerde DxOMark. Er zijn echter wel een aantal zogenaamde MTF-chart op internet te vinden die de scherpte van de lens,
zowel in het centrum als aan de rand van de lens, lweergeven bij verschillende diafragmawaarden. Hieruit valt te concluderen dat de scherpte in het centrum van de lens al erg goed is vanaf f/1.2 en zelfs al erg goed is bij f/2.0. Daarna heeft de scherpte in het centrum een uitstekende waarde tot aan f11 waarna de scherpte weer afneemt door het fenomeen diffractie, maar nog altijd zeer goed te noemen is tot f/16. De scherpte aan de randen van de lens volgen een vergelijkbaar patroon maar zijn iets lager dan de scherpte in het centrum. Ik ben van mening dat je hier in de praktijk weinig van zult merken en dat de scherpte van de lens uitstekend genoemd mag worden.

 

Chromatische Aberratie van de Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS

Ook voor de zogenaamde chromatische aberratie (CA) bestaat er zo’n testgrafiek. Chromatische aberratie is het vermogen van de lens om al het zichtbare licht op één punt op je sensor op te vangen. Wanneer dit niet goed gebeurt ontstaan er gekleurde randen om bijvoorbeeld een licht of donker punt (vaak paars of groen). Uit deze grafiek valt te concluderen dat Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS vrijwel geheel vrij is van chromatische aberraties wat een grote prestatie genoemd mag worden voor een lens in deze prijsklasse. De afwezigheid van deze chromatische aberratie kan worden toegeschreven aan de goede opbouw van de lensconstructie waarin het extra low dispersion lenselement (ED) en de twee glazen asferische lensdelen (ASP) een grote rol spelen. Daarnaast heeft de lens bijna geen last van zogenoemde Flare wanneer er recht tegen de zon in gefotografeerd wordt. De UMC multi-coating en de zonnekap zorgen ervoor dat er zo weinig mogelijk reflecties doordringen op je sensor. Hierdoor zijn de afbeelding vaak vrij van Flare en van een hoog contrast.

Zoek je de extremen op dan is er toch enigszins Flare te bekennen.

Ook is er geen vertekening zichtbaar door de bolling van de lens wat wederom een prestatie op zich is. Daarnaast is het bokeh van de lens erg plezierig en zacht. Door het maximale diafragma van f/1.2 zijn er een heleboel creatieve mogelijkheden om je onderwerp te kunnen isoleren. Daarnaast zorgt de minimale scherpstel afstand van 38cm ervoor dat er echt een flinterdun gebied in je foto scherp kan worden weergegeven. Je kan dus heel creatief de focus op een bepaald onderwerp in je foto leggen.

Door de flinterdunne scherpte/diepte kan je de aandacht mooi op je onderwerp leggen.

Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS Conclusie

De Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS is gewoon weer een super goede lens die Samyang op de markt brengt. Voor een bescheiden prijs bezorgt deze lens u fantastisch goede prestaties. Het handmatig scherpstellen blijkt in de praktijk een fluitje van een cent, zeker in combinatie met de Live-View functie van uw camera doet deze zeker niet onder voor sommige autofocus lenzen die er op de markt te verkrijgen zijn. Een bijkomend voordeel, iets wat er niet op zit kan ook niet stuk gaan, zoals uiteindelijk vaak wel het geval is bij veel lenzen met scherpstelmotoren. Deze lens zal dan ook zeker niet misstaan op uw camera en ik kan het gebruik van de Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS op een APS-C camera dan ook sterk aanbevelen.
Door de enorme lichtsterke van f/1.2 de lens is deze ook ideaal voor nachtfotografie.

Bent u opzoek naar een andere lens? Kijk dan ook eens bij de beste Top 10 Samyang Lenzen. Of kijk op de site van CameraNu.nl voor nog meer lenzen van Samyang.

Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS Pros

  • Uitstekende bouwkwaliteit
  • Uitstekende scherpte
  • Bijna geen Chromatische Aberratie
  • Geen vertekening
  • Zeer gunstige prijs

Samyang 35mm f/1.2 ED AS UMC CS Cons

  • Geen waterdichte afwerking
  • Geen elektronische contacten voor communicatie met de camera

0

Heldere Kometen van 2017

Posted by:

Met uitzondering van de Komeet US10 Catalina aan het begin van het jaar, was 2016 een beetje magertjes als het gaat om de aanwezigheid van helder Kometen. Veel “kometenjagers zitten dan ook te popelen om weer eens een heldere komeet te spotten door de telescoop of nog mooier, op de foto te zetten. Dus wat kunnen we verwachten voor 2017??  Zijn er überhaupt heldere kometen zichtbaar in 2017?

Zoals de kaarten er nu bij liggen staan er voor 2017 een aantal heldere kometen op het programma. Een aantal daarvan moeten zeker een helderheid halen waardoor ze met een verrekijker goed te zien zouden moeten zijn. Minstens één komeet zal er nog een schepje bovenop doen dit jaar en een helderheid behalen waardoor hij mogelijkerwijs met het blote oog aan een donkere hemel te zien is.

Maar met kometen weet je het maar nooit…soms komen de voorspellingen uit, of vallen ze juist tegen doordat de Komeet zijn tocht om de zon simpelweg niet overleeft. Het kan echter ook zijn dat een Komeet juist in “outburst” gaat en voor een onverwacht spektakel gaat zorgen. En daar zit je als Kometenjager natuurlijk altijd op te hopen.

Komeet US10 Catalina tijdens de passage door het steelpannetje nabij Windmolenstelsel M101

 

Komeet 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova

Komeet 45P/Honda is een periodieke Komeet. Dat wil zeggen dat deze Komeet eens in de zoveel jaar een baan om de zon beschrijft en dus meerder malen in een mensenleven aan de hemel te zien zal zijn. De Komeet zal begin februari op een afstand van 0.08AE de Aarde passeren. Dat klinkt als erg weinig maar wees niet bang, één Astronomische Eenheid (AE) staat gelijk aan 149 597 871 kilometer. Dat is dus nog wel een eindje weg. De Komeet werd in november 2016 steeds helderder naarmate deze dichter tot de zon naderde, maar was toen alleen zichtbaar voor waarnemers op het Zuidelijk halfrond. Het duurde tot eind december voordat de Komeet ook eventjes zichtbaar was vanaf het Noordelijk halfrond. Echter duurde deze zichtbaarheid maar kort vanwege het feit dat de Komeet zich op dat moment steeds dichter naar de zon ging bewegen en het perihelium naderde. Na zijn rondje om de zon keerde de Komeet in februari terug aan de hemel op het Noordelijk halfrond. Het was de voorspelling dat deze Komeet zou oplichten tot een Magnitude 6 Komeet, wat hem tot een Komeet zou maken die met het blote oog te zien zou moeten zijn aan de nachtelijke hemel. Al snel bleek echter dat de Komeet bij zijn rondje om de zon zijn staart was kwijtgeraakt en een magere Magnitude 8 aantikte. Het lijkt er inmiddels zelfs op dat de Komeet volledig is verdampt bij zijn tocht langs de zon. Wil je de komeet nog bekijken, wat lastig zal worden aangezien de maan ook nog eens in de weg staat gedurende de tweede helft van de maand februari, dan kan je via deze site de locatie van de Komeet vinden terwijl deze zich richting het sterrenbeeld Leeuw beweegt. Gedurende die periode zal de Komeet verder afzwakken en alleen nog maar zichtbaar zijn met een telescoop.

 

Komeet 2P/Encke

Komeet 2P/Encke is ook een periodieke Komeet die ons iedere 3.3 jaar een bezoekje brengt. Deze regelmatige bezoeker was de eerstvolgende ontdekking van een periodieke Komeet na de ontdekking van Komeet Halley. De doorsnede van deze Komeet wordt geschat op zo’n 4.8 km. De Komeet zal het perihelium bereiken op 10 maart, 2017 en bereikt daarna een respectabele helderheid van magnitude 7.  Momenteel bevindt de Komeet zich in het sterrenbeeld Vissen en zal hier tot het eind van de maand te zien zijn voor waarnemers in het Noordelijk halfrond. De Komeet zal snel helderder worden tegen het eind van de maand waardoor deze met een verrekijker goed te zien zal zijn. De Planeten Venus en Mars zijn ook te zien in het gedeelte van de hemel waar de Komeet zich bevindt. Gedurende de laatste helft van februari zal de planeet Venus zich schijnbaar op ongeveer 5º van de Komeet bevinden. Deze planeet is dus een goede richtlijn om de Komeet te kunnen traceren. Aan het einde van februari zal de Planeet Venus zich weer een aantal graden meer van de Komeet hebben verwijderd. Daarna zal de Komeet snel afzakken in het sterrenbeeld Waterman om uiteindelijk te verdwijnen in de avondschemering aan het begin van de maand maart. Op deze site kan je meer informatie vinden over de locatie van de Komeet.

 

41P/Tuttle-Giacobini-Kresak

Nog een periodieke Komeet treffen we in het voorjaar. Deze keer lijkt de komeet met een verwachte helderheid van Magnitude 5 iets meer spektakel gaat brengen voor zowel de instrumentele waarnemer als de visuele waarnemer. Met een kern van ongeveer 1.4km is deze Komeet een stuk kleiner dan Komeet 2P/Encke maar staat er wel om bekend dat hij zomaar sterk kan oplichten. Spektakel gegarandeerd dus. De Komeet bereikt het perihelium aan het eind van de maand maart. De Komeet is goed te zien voor waarnemers op het Noordelijk halfrond vanaf februari tot aan juni, en zal zeker een traktatie zijn voor waarnemers met een verrekijker en de fotografen onder ons. Gedurende de maanden maart tot mei zal de Komeet met het blote oog zichtbaar moeten zijn aan een donkere hemel. Een mooie fotografische gelegenheid doet zich voor wanneer de Komeet zich op 14 april in de nabijheid van de Komeet C/2015 V2 (Johnson). Beide Kometen zijn dan in één beeld te vangen met een lens die een beeldhoek heeft van ongeveer 15º aangezien de afstand tussen beide kometen dan ongeveer 11º bedraagt. Daarna, tegen het einde van april zal er nog een fotografisch interessante mogelijke voordoen wanneer de Komeet op 5º van de globulaire cluster M92 passeert. Meer informatie over deze Komeet kunt u hier vinden.

 

C/2015 V2 (Johnson)

Deze Komeet is vrij recentelijk ontdekt op 3 November 2015 door Jess Johnson van het Catalina Sky Survey onderzoeksteam. C/2015 V2 (Johnson) is a hyperbolische Komeet. Dit wil zeggen dat de Komeet genoeg snelheid heeft om ons zonnestelsel te verlaten. Ze hebben daarom ook een veel grotere omlooptijd om de zon, als we ze überhaupt nog terugzien. De Komeet bereikt zijn Perihelium in juni 2017. Tot die tijd is de Komeet perfect te zien voor waarnemers op het Noordelijk halfrond. De Komeet zal in het begin aan de ochtendhemel te zien zijn boven het sterrenbeeld Ossenhoeder. Tegen mid-februari begeeft de Komeet zich in het sterrenbeeld Hercules en kan de komeet gedurende de rest van de avond bekeken worden. In Mei zal de Komeet een helderheid van magnitude 6 bereiken waardoor hij tot eind Juni prima waar te nemen zal zijn met een verrekijker. Daarna zakt de Komeet snel zuidwaarts waarna hij in Juli alleen nog maar te zien zal zijn voor waarnemers op het Zuidelijk halfrond tot het eind van 2017. Meer informatie over deze Komeet kunt u hier vinden.

0

Astrofotografie vanuit je achtertuin!

Posted by:

Wie denkt dat het maken van een mooie astrofoto is voorbehouden aan de onderzoeksinstituten en sterrenwachten heeft het mis. Je kunt, met vrij eenvoudige middelen vanuit je eigen achtertuin al een hele leuke poging wagen. Het enige wat je daarvoor nodig hebt is een digitale camera, een goede (tele)lens, een beetje geduld en een relatief donkere achtertuin.

pleiadesDe Pleiaden: Een open sterrenhoop in het sterrenbeeld Stier

Ikzelf woon aan de rand van een dorp met ongeveer 25.000 inwoners en daar is de achtertuin niet echt heel donker en ligt in een zogenaamde “gele zone”. Deze zones worden weergegeven op de website van Darksitefinder en kan je dus voor jou locatie ook opzoeken.

Bij het maken van een astrofoto heb je te maken met de draaiing van de aarde. Bij langere belichtingstijden zal je dan ook onherroepelijk te maken krijgen met spoorvorming van de sterren. Als je deze spoorvorming dus wilt voorkomen, dan moet je dus een apparaat hebben waar je je camera op kunt zetten welke vervolgens exact de rotatie van de aarde ten opzichte van de sterren compenseert. In mijn geval is dat een Skywatcher Star Adventurer, maar er zijn meer mogelijkheden zoals bijvoorbeeld de iOptron Skytracker of de Astrotracker.

orion-nebulaDe Orion nevel: Een H-alpha emissie nevel in het sterrenbeeld Orion

Een tweede punt waar je tegenaan loopt is de lichtvervuiling. Hierdoor wordt het licht dat vanuit de ruimte komt behoorlijk verstoord en heb je dus heel veel belichtingstijd nodig om het signaal van je object uit de ruimte er op een fatsoenlijke manier uit te kunnen filteren. Gelukkig bestaan hier filters voor die de golflengte veroorzaakt door de lichtbronnen die de lichtvervuiling veroorzaken er goed uit kunnen filteren.

Ikzelf werk (nog) niet met zulke filters omdat deze relatief duur zijn. Liever wacht ik op goede droge condities waarbij de transparantie van de lucht dusdanig helder is dat zo’n filter niet nodig is. Zulke avonden komen in Nederland echter maar weinig voor, maar de meeste kans erop is toch wel gedurende een droge vorst periode onder invloed van een Scandinavisch hoog.

california-nebulaDe California nevel: Een H-alpha emissienevel in het sterrenbeeld Perseus.

Wanneer de condities dus ideaal zijn is het een kwestie van geduld hebben en de camera de broodnodige fotonen te laten verzamelen om een zo groot mogelijk signaal te krijgen. Het licht uit de ruimte is namelijk erg zwak voor bepaalde objecten.

Wanneer je al je data hebt binnengeharkt is het een kwestie van alle afzonderlijk foto’s te combineren om uiteindelijk een foto te krijgen die al het opgevangen signaal weergeeft. Ikzelf gebruik hier het gratis programma DeepSkyStacker voor. Er zijn meer van zulke programma’s te vinden die in principe allemaal hetzelfde doen, en dat is de foto’s stapelen. Het stapelen van de foto’s heeft als grootste voordeel dat het signaal dat je hebt opgevangen wordt versterkt, terwijl de ruis er juist wordt uitgefilterd. Dit komt doordat het licht dat afkomstig is van je object in principe op steeds dezelfde plek op je sensor terecht komt. De ruis daarentegen komt op iedere willekeurige plek op je sensor voor, en wordt er bij het stapelen als het ware uitgemiddeld.


De Paardenkop nevel: De meest bekende absorptienevel in het sterrenbeeld Orion.

Zo houd je dus een foto over met veel signaal en weinig ruis. Deze uiteindelijke “stack” verdient daarna nog wel de nodige bewerking in Photoshop of een ander bewerkingsprogramma zoals Pixinsight of Nebulosity (betaal software) of Fitswork (gratis). De gratis software is hierbij ondergeschikt aan de betaalsoftware, maar dat is niet meer dan logisch. In de praktijk komt het erop neer dat je met het programma van jou voorkeur het verkregen signaal nog een extra boost geeft in de nabewerking waardoor het uiteindelijke resultaat een echte astrofoto wordt.

Ik raad je zeker aan om het ook eens te proberen maar ik waarschuw u alvast dat het behoorlijk verslavend kan werken 😉

Wilt u nog meer mooie foto’s bekijken of zien wat de mogelijkheden zijn bij het gebruik van een teleskoop kijkt u dan ook eens op de foto pagina van Kristof Dierick

fotobewerking van de Paardekopnevel op data van Kristof Dierick.TS APO Photoline 102/700 met reducer tot f5.5, camera Canon 70D, 4 uur exposure, 48 subs van 5 minuten aan 800 ISO.

 

 

0

Melkweg fotografie

Posted by:

De zomermaanden zijn bij uitstek geschikt om de Melkweg op de foto te zetten. Waarom, zult u zich afvragen? Dat komt doordat de Aarde in de zomermaanden op een dusdanige manier gepositioneerd is dat we richting de kern van ons Melkwegstelsel kijken, daar waar de grootste concentratie aan sterren te vinden is.

U kunt zich onze Melkweg voorstellen als een ei welke je in een pan breekt met een hele dooier in het midden. De dooier stelt hier de kern van ons Melkweg stelsel voor. De Aarde bevindt zich ergens halverwege de kern (de dooier) en de rand van het eiwit. In de zomer kijken wij richting de kern en in de winter kijken wij juist richting de rand van ons Melkweg stelsel waardoor er dus nauwelijks een Melkweg te zien is, aangezien de concentratie sterren daar een stuk kleiner is.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

RBS_4800

RBS_4798

Daarnaast bestaat ons Melkwegstelsel ook nog eens uit vijf verschillende armen, ieder met zijn eigen hoeveelheid sterren, stof, interstellair gaswolken en nevels. Onze Melkweg behoort daarmee tot de categorie spiraalvormige stelsels.

Wanneer je op een donkere plek naar de Melkweg kijkt zul je zien dat er donkere en lichte vlekken door de “band” van de Melkweg lopen. Deze donkere vlekken komen niet doordat er in dat gedeelte van de Melkweg minder sterren staan, maar doordat het licht van de sterren word geblokkeerd door interstellaire gas- en nevelwolken.

Deze interstellaire gas- en nevelwolken zorgen op hun beurt weer voor de geboorte van nieuwe sterren, als de zwaartekracht dusdanig groot is dat materie gevormd kan worden en er een nieuwe ster ontstaat.

Noord America NevelDe donkere nevelstructuren zijn hier goed te zien in onze Melkweg

Bent u geïnteresseerd geraakt en wilt u ook wel eens proberen om zulke foto’s te maken? Dat kan. U kunt zich aanmelden voor mijn interessante workshop over Nightscape fotografie of u kunt op de website van CameraNu.nl alvast een aantal tips vinden in mijn blog over Nightscapes.

0

Vallende Sterren Fotograferen

Posted by:

De maand Augustus is weer de tijd van het jaar dat het hoofd van menig astrofotgraaf op hol wordt gebracht door de verschillende meteoren zwermen welke de baan van de aarde doorkruisen. Een meteoren regen wordt veroorzaakt door de verschillende stofbanen van kometen welke vaak een cyclus om de zon maken. Zo’n stofbaan bestaat uit gruis en deeltjes afkomstig van de komeet, die deze op zijn baan rond de zon uitstoot. Zo is er bijvoorbeeld ieder jaar rond 12 Augustus één van de spectaculairste meteoren regens van het jaar zichtbaar. De Perseïden meteoren regen, vernoemd naar het sterrenbeeld Perseus waar ze uit lijken te “stromen”. Deze meteoren regen wordt veroorzaakt doordat de baan van de aarde ieder jaar rond 13 augustus door de stofbaan van de komeet Swift Tuttle trekt. Omdat de Komeet meerdere stofbanen achterlaat in het heelal bij zijn baantjes om de zon, kan het aantal zichtbare meteoren per jaar sterk verschillen. Wanneer de aarde bijvoorbeeld door de rand van de stofbaan trekt zijn er beduidend minder meteoren zichtbaar dan wanneer deze dwars door het midden van deze stofbaan trekt. Meestal zijn er tijdens het maximum van de Perseïden meteoren regen tussen de 60-120 meteoren per uur zichtbaar vanaf een donkere locatie. Dit jaar wordt er echter een verhoogde activiteit verwacht dan normaal en kan dit aantal behoorlijk oplopen. Men spreekt dan van een meteoren storm.

RBS_4798Nikon D700 + Sigma 20mm @ f1.4, ISO800, 35sec.

RBS_4800Andromeda Galaxy

Meestal wordt zo’n evenement in de volksmond een meteorieten regen genoemd, maar officieel zou men dit een meteoren regen moeten noemen. Een meteoriet is namelijk een meteoor die zijn reis door onze dampkring overleefd en daadwerkelijk op de aarde neerstort. Gelukkig komt dat niet zo vaak voor en verbranden de meeste meteoren dan ook voortijdig in onze atmosfeer, wat voor de waarnemers op aarde een prachtig lichtspoor aan de donkere hemel oplevert.

Een donkere hemel is wel een vereiste aangezien de meeste meteoren lichtzwak zijn en je deze dus het best kunt waarnemen op een donkere locatie. Tevens heb je een statief nodig en een timer-remote controller voor je camera zodat je je handen vrij hebt en zelf ook kunt genieten van zo’n prachtig natuurverschijnsel.

Het vastleggen van zo’n meteoor met de camera is nog niet eens zo makkelijk. Meestal vallen de meteoren net buiten het beeldveld van je lens. Je zou dan ook verwachten dat het gebruik van een ultra groothoek-lens het meeste kans geeft op het vastleggen van de prachtige lichtsporen. Echter, uit ervaring en door te experimenteren ben ik erachter gekomen dat een lens met een brandpunt van ~35mm het meeste succes op meteoren oplevert. Ga je namelijk wijder en gebruik je bijvoorbeeld een 14mm groothoeklens dan worden de lichtsporen ook dermate klein op je sensor geprojecteerd dat de pixels niet voldoende belicht worden. Het is mij dan ook vaak overkomen dat ik na thuiskomst van een avondje “meteoren vangen” geen enkel lichtspoor op mijn foto’s terugvond, terwijl ik zeker wist dat ik ze in mijn beeldveld had zien vallen.

Je kan daarom dus beter een iets minder groothoek lens nemen met een brandpunt van ~35mm tot 50mm. Het is wel zaak om een zo lichtsterk mogelijk objectief te gebruiken aangezien je graag wilt dat er zoveel mogelijk licht door je lens op je sensor valt. Hierdoor zal je ook de wat lichtzwakkere meteoren op de foto krijgen welke je waarschijnlijk had gemist als je een objectief met een diafragma van f2.8 had gebruikt.

Ikzelf heb momenteel de beschikking over een Sigma 20mm f1.4 Art, welke ik kan aanbevelen voor het vangen van deze prachtige lichtsporen. Er zijn natuurlijk tal van andere lenzen op de markt met dezelfde specificaties, het is maar net wat voor merk camera je hebt en waar je persoonlijke voorkeur naar uitgaat.

RBS_4768Een sporadische meteoor nog net in beeld. Nikon D700 + Sigma Art 20mm @ f1.4, ISO 800, 35sec. met een roterende satelliet langs de zuidelijke Melkweg.

Natuurlijk blijft het altijd een beetje geluk hebben, aangezien je niet weet waar en wanneer een meteoor gaat vallen. Om je kansen te vergroten zijn er tal van websites en fora waarin uitgebreid wordt ingegaan waar en op welk tijdstip je de meeste meteoren kunt verwachten. Ook geef ik hier een aantal tips waar je je aan kunt houden om tot een geslaagde astrofoto te komen.

Nogmaals, vergeet vooral ook niet om tijdens het fotograferen van zo’n prachtig natuurverschijnsel zelf ook te genieten door naast je camera op een stoel of op de grond te gaan liggen en omhoog te kijken. Er gaat namelijk niets boven een door jouzelf ervaren nachtje sterren kijken, een onvergetelijke ervaring.

 

0

Underneath the Stars

Posted by:

In het weekend van 7-8 Mei hadden we onszelf getrakteerd op een paar nachten Texel in de tent. Als echte Texel-ganger is het altijd fijn om met de boot richting het eiland te varen en aan je linkerkant de weidsheid van de Hors te zien liggen. Op deze enorme zandplaat aan de Zuidkant van het eiland hebben wind en zand door de jaren heen nieuwe duinen gevormd en vind nog steeds verjonging van het eiland plaats. Een dynamisch gebied waar je uren lang kunt rondstruinen zonder ook maar een mens tegen te komen. Een echte plek om even tot rust komen.

Texel 4Looking at Jupiter: Nikon D700 + Samyang 14mm f2.8 ISO3200, 30sec. exposure

Natuurlijk moest er naast de wandeling op de Hors en de benodigde bezoekjes aan de haven van Oudeschild, het strand bij paal9 en natuurlijk het bunkerduin nabij onze camping Loodsmansduin ook de nodige foto’s geschoten worden. Dit maal had ik mijn zinnen gezet op een nachtelijk uitje om eens de zogenaamde “nightscapes” te schieten die je tegenwoordig steeds vaker voorbij ziet komen op de sociale media.

Texel 5Lichtvervuiling vanuit Den Helder. Nikon D700 + Samyang 14mm f2.8 ISO3200, 30sec. exposure

Bewapend met de Nikon D700 + Samyang 14mm f2.8 op mijn nieuwe carbon statief stapte ik op mijn fiets om door het halfduister richting strandpaal 9 te fietsen. Halverwege besloot ik om de fiets te parkeren en te voet verder te gaan via het pad door “De Bollenkamer”.

Texel 2 ResizedMilkyway and an old tree. Nikon D700 + Samyang 14mm f2.8 ISO3200, 30sec. exposure

Ik wist van eerdere bezoekjes aan dit gebied dat er een aantal dode bomen stonden welke ik mooi kon gebruiken als voorgrond onderwerp tegen de nachtelijke hemel. Na een tijdje op deze locatie foto’s te hebben gemaakt hervatte ik mijn tocht te voet richting het strand. Vanwege de warme Oosten wind was het die avond aangenaam warm en de lucht kraakhelder. Helaas had ik nog wel last van de lichtvervuiling vanuit Den Helder. Maar wanneer ik richting het Noord-westen keek had ik hooguit wat lichten van strandpaviljoen Paal12 en een “Hopperzuiger” welke 24h per dag bezig was om het strand weer op te hogen met opgezogen zand uit de vaargeul voor Texel.

Texel 7Construction on the Beach. Nikon D700 + Samyang 14mm f2.8 ISO3200, 30sec. exposure

Naarmate de tijd verstreek kwam ook de Melkweg steeds mooier tevoorschijn en spande zich als een halve boog over de duinen van Texel. Uiteraard moest ik ook daar gebruik van maken en mezelf in het beeld plaatsen op een duin onder deze machtige boog van sterren, stof en nevels.

Texel melkweg 1Show me the way: Nikon D700 + Samyang 14mm f2.8 ISO3200, 30sec. exposure

Uiteindelijk waren beide batterijen van mijn camera leeg en keerde ik tegen 03:00 ’s nachts, onder het gezang van de Blauwborsten in de duinen, weer terug naar onze tent op kampeerterrein Loodsmansduin op het wonderschone Texel.

0
Page 1 of 2 12